Een goede leider is stoïcijns

Door drs. Peter Swelsen, Limburg Onderneemt
Maastricht. Op de School of Business and Economics van Maastricht University zijn regelmatig zogeheten kennisproeverijen.  Redacteur Peter Swelsen bezocht onlangs zo’n sessie en laat zich de opgediende kennis tijdens de workshop ‘Leiders en leiderschap’ van professor Wil Foppen goed smaken.  De sessie wordt bezocht door een twintigtal ondernemers, directeuren en consultants. Foppen laat op instructieve wijze zien dat goede leiders voortdurend zeer kritisch naar zichzelf moeten kijken. “Leiderschap draait  om karakter en deugdzaamheid. Ga dus op het werk én thuis voorop in voorbeeldgedrag.”

Het beeld van wat een leider nu eigenlijk is, is in de loop der tijd stevig op de schop gegaan. Vroeger was degene de leider die regelmatig zei: ‘Wacht, ik doe het even voor.’ Dat soort leiderschap is anno 2011 nauwelijks meer aan de orde. Het draait tegenwoordig vooral om karakter en deugdzaamheid. “Leidinggeven in deze tijd betekent met name voorgaan in voorbeeldgedrag”, vertelt Foppen. “Besef dat mensen altijd precies zien wat je doet én waarom je het doet. Als je het alleen voor het geld doet, voelen mensen dat feilloos aan. Zodra je lange tijd niks voor elkaar krijgt gebokst, zien ze dat ook en ondermijnt dat  je gezag. Je moet als leider niet alleen op het werk, maar ook thuis het goede voorbeeld geven. Hoeveel mensen roepen bijvoorbeeld niet dat ze stoppen met roken en drinken om vervolgens te moeten constateren: ‘Ik rook en drink nog steeds, maar het is wel al minder’. Dat is dus absoluut niet inspirerend! Zorg ervoor dat je voor jezelf en anderen voorspelbaar bent. Leiderschap vraagt om stoïcijns gedrag: de enige voor wie je de volle honderd procent verantwoordelijkheid kunt nemen ben jezelf. Observeer je zelf daarom voortdurend en ben kritisch. Ben je echt de baas van je eigen geest en lichaam? Straal je inderdaad onaantastbaarheid en rust uit of ben jezelf juist degene die de organisatie uit balans brengt?”

Foppen maakt duidelijk dat gebrek aan duidelijkheid voor iedere leider “killing” is. Aan helderheid en snelheid van handelen herken je goede leiders. Belangrijk is ook om te beseffen dat het succes van een leider altijd situatie gebonden is. De één blinkt uit  in crisissituaties waarin een sterke focus wordt gevraagd, de ander is sterk in tijden van verandering en de volgende leider is meer geschikt  om ‘op de tent te passen’.  Winston Churchill deed het bijvoorbeeld fantastisch in de oorlog.  In tijden van welvaartsontwikkeling  was hij echter minder geschikt als leider. Omstandigheden bepalen dus áltijd hoe goed iemand het doet. Een goede leider heeft niet zozeer allerlei trucjes in huis, maar is consistent, empathisch en tegelijkertijd stoïcijns. “Als jezelf voortdurend uit je evenwicht raakt van turbulente ontwikkelingen, ben je niet geschikt”, aldus Foppen. Een goede leider is ook complimenteus . Geef niet alleen zelf medewerkers regelmatig complimenten, maar vraag ook aan klanten om –als ze het menen- af en toe een pluim aan je medewerkers uit te delen. Alleen straffen helpt nooit, je moet zoveel als kan belonen. Geef positieve feedback , dat wil niet zeggen dat fouten plots acceptabel zijn, geenszins. Oprechte schouderklopjes zijn ongelooflijk belangrijk voor mensen. Iemand die je iedere dag in de hoek zet, gaat uiteraard nooit optimaal functioneren.  “Goed belonen lijkt makkelijk maar is uitermate lastig”, vertelt Foppen. “Je ziet in de financiële wereld heel goed hoe het fout kan gaan als je op de foute wijze beloont. Ze werken veel te veel met korte termijn prikkels in plaats van met lange termijn incentives. Het gevolg is dat de boel enorm uit de hand is gelopen.” Als iets tijdens deze kennisproeverij duidelijk wordt , is het wel is dat goed leiderschap een ingewikkelde zaak is. Je moet je voortdurend zelf ontwikkelen, constant in de spiegel durven kijken en ook nog eens proactief en consistent zijn. Alles wat een leider doet wordt uitvergroot en uitgemeten. Je moet er dus wel tegen kunnen om constant zo in de picture te staan. “Zijn jullie er eigenlijk wel zeker van dat jullie deze mantel om willen slaan”, besluit Foppen zijn inspirerende workshop plagend.

Leiderschapsstijlen

Transactioneel leiderschap
Er wordt uitgegaan van een ruilrelatie. Ofwel: voor wat hoort wat. Tegen (overeengekomen) betaling wordt meegewerkt. Het gaat bij voorkeur om een positieve relatie. In principe kan het ook straf of functies inhouden. Medewerkers ontvangen een beloning voor wat ze bijdragen.

Situationeel leiderschap
Een leider geeft afhankelijk van de situatie op een bepaalde manier leiding. Vier stijlen of rollen die hierbij een rol spelen zijn: delegeren, laten deelnemen, verkopen en opdragen.

Transformationele leiders
Een transformationele leider gaat niet uit van de status quo. Hij of zij schept een helder en overtuigend beeld van de toekomst. Ze gedragen zich als rolmodel en worden vaak gezien als ‘hard’. Ze heten instrumenteel te zijn in tijden van crisis of turbulentie en hebben een charismatische uitstraling. Kunnen ook andere mensen helpen om te ‘transformeren’.

Niveau 5 leiders
Niveau 5 leiders zijn een goed voorbeeld van dualiteit. Ze zijn bescheiden en gedreven en tegelijkertijd schuchter zonder angst. Ze handelen met een kalme, rustige beslistheid en ze baseren zich in principe op inspirerende standaarden in plaats van charisma.  Hun ambitie zit in het bedrijf; het gaat niet om henzelf. Ze kijken bij de toedeling van slechte resultaten vooral in de spiegel en niet uit het raam om anderen, omstandigheden of pure pech de schuld te geven. In lijn daarmee kijken ze wel uit het raam om hun medewerkers en niet de omstandigheden of geluk het krediet te geven voor het succes van het bedrijf.

Dit bericht werd geplaatst in Leiderschap en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Een goede leider is stoïcijns

  1. Leidinggeven wordt hier in deze tekst goed verwoord. Men kan een keuze maken om leidinggeven vorm te geven. Maar leidinggeven wordt gemakkelijker naarmate men bereid is interesse te tonen in de anderen. Dan wordt leidinggeven zelfs leuk.
    Eva Joos

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s