Top in de dop

M heijltjens blog2013 lijkt in Limburg het jaar van de campusontwikkeling te worden. Chemelot campus, Maastricht Health campus, Document Services Valley, Campus Greenport Venlo, Smart Services Hub, Energy Hills; allemaal initiatieven waarbinnen ondernemingen, kennisinstellingen en overheden samenwerken om nieuwe producten en toepassingen te ontwikkelen. Initiatieven waarmee Limburg bouwt aan haar ambitie om Limburg als Technologische Topregio te positioneren.

Door de complexiteit van de actuele vraagstukken (bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en vergrijzing), is de noodzaak tot kennisuitwisseling, co-creatie en innovatie in brede kring onderkend. Over hoe je dit type samenwerking op een succesvolle manier gestalte geeft, is het echter beduidend stiller. In de persberichten over de campusontwikkelingen lijkt het alsof het fysiek samenbrengen van partijen automatisch leidt tot co-creatie en innovatie. Uit onderzoek blijkt echter dat dit zelden het geval is. Succesvol samenwerken op een relatief onontgonnen terrein met partijen die ieder vanuit een verschillende achtergrond en met een verschillende doelstelling bij die samenwerking betrokken zijn, vergt hard werken. Het vraagt van alle betrokkenen dat ze open staan voor elkaars verschillende invalshoeken, nieuwsgierig zijn naar wat een combinatie daarvan oplevert, durven te experimenteren met gevonden oplossingen en willen leren van het resultaat. En ook al zijn alle betrokkenen erg gemotiveerd dit zo te doen, dan nog maken cognitieve, interpersoonlijke en organisatiefactoren dit moeilijk. In een dergelijke setting is het bijvoorbeeld onvermijdelijk dat mensen het met elkaar oneens zijn en dat er conflicten ontstaan. Dat is op zich geen enkel probleem en zelfs noodzakelijk om tot nieuwe inzichten te komen. Wel lastig wordt het wanneer mensen bijvoorbeeld onbewust blijven veronderstellen dat iedereen de wereld ziet zoals zij die zien en wanneer dit niet het geval is vinden dat de ander het óf niet snapt, óf gewoon nog onvolledige informatie heeft óf werkt met een verborgen agenda (een cognitieve fout die naïef realisme wordt genoemd). Ook lastig wordt het wanneer bestaande beoordelings-en beloningssystemen het maken van fouten afstraffen of wanneer de werking van de huidige organisatiehiërarchie eerder angst dan nieuwsgierigheid aanwakkert.

Ik wil hier niet mee zeggen dat de euforie over de campusontwikkeling onterecht is of de samenwerkingsverbanden tot mislukken gedoemd. Wel zou ik willen pleiten voor voldoende aandacht voor de processen die ten grondslag liggen aan succesvolle samenwerking. Een sleutelrol hiervoor berust bij het leiderschap. De leider is cruciaal in het bewust creëren van een leeromgeving die past bij co-creatie en innovatie. Dit begint bij het zich realiseren dat succesvolle samenwerking niet vanzelf ontstaat, maar expliciete aandacht vraagt. Aandacht voor wat succesvolle samenwerking mogelijk belemmert en voor wat mensen nodig hebben om hun eigen rol in de samenwerking succesvol vorm te geven. Aandacht voor het creëren van een klimaat waarbinnen constructief conflict kan bestaan en mensen kunnen leren van experimenten en gemaakte fouten. Omdat dit in veel gevallen afwijkt van de bestaande organisatiepraktijk vergt het moed om bestaande patronen te doorbreken. Maar alleen met dergelijk bewust leiderschap kan de potentie die in de campusinitiatieven verscholen ligt echt tot bloei komen. De Amerikaanse schrijfster Anaïs Nin verwoordt het mooi:  ‘And the day came when the risk to remain tight in a bud was more painful than the risk it took to blossom’. Ik hoop dat in 2013 veel Limburgse leiders zich dit realiseren.

Prof. dr. Mariëlle G. Heijltjes Mariëlle Heijltjes is hoogleraar Managerial Behavior en directeur Postgraduate Education bij Maastricht University School of Business and Economics.

Dit bericht werd geplaatst in Economie, Leiderschap, Sustainability en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s